Evinizdeki elektrikli eşyaların enerjisi nereden geliyor?
ABD'de elektrik enerjisinin yaklaşık yüzde 10'u, Rusya'dan getirilenler de dâhil, sökülmüş nükleer bombalardan elde ediliyor.
Soğuk Savaş sona erdiğinden beri yapılan düzenlemelerden kazanç sağlayan Rus nükleer sektörü konusunda uzman, Renaissance Bank'ın analisti Marina V. Alekseyenkova, "Bu, müthiş ve kolay elde edilebilir bir enerji kaynağı" diyor. Ancak silah düzeyindeki uranyumun enerjiye dönüştürülmesi için seyreltilmesiyle elde edilen bu kaynak, arttırılmazsa tüketicilere olduğu kadar Amerikan kamu hizmetleri sektörü ve Rus tedarikçilere de yansıyacak sorunları gündeme getirecek.
Amerika'nın 104 nükleer santralini işleten elektrik hizmeti firmaları, ABD Başkanı Barack Obama'nın yeni silah anlaşmasını sonuçlandırma çabalarını Nobel Barış Ödülü Komitesi kadar yakından izliyor.
Çoğu Amerikalı pek bilmese de son 20 yılda nükleer silahsızlanma elektrik sektörünün önemli bir parçası haline geldi.
Hurda nükleer bomba malzemesi şu anda ABD'de üretilen elektriğin yüzde 10'unu üretiyor. Karşılaştırma yapmak gerekirse elektrik enerjisinin yüzde 6'sını güneş, biyoyakıt, jeotermal ve rüzgâr gibi kaynaklardan elde edildiği ülkede tüketilen elektriğin yüzde 3'ü üretiliyor. Elektrik üreticileri, tüketicileri ürkütmemek için hurda Rus bombaları kullandıklarını kamuoyuna duyurmuyor. Ancak geri dönüşüme uğramış Sovyet nükleer başlıkları zaman zaman Amerika'da az zenginleştirilmiş uranyum yakıtı pazarının büyük çoğunluğunu meydana getirmiştir.
Washington merkezli sektör kuruluşu Nükleer Enerji Enstitüsü verilerine göre bugün Rusya'dan gelen hurda nükleer bomba malzemeleri Amerikan nükleer reaktörlerindeki yakıtın yüzde 45'ine, Amerikan hurda nükleer malzemeleri ise toplam yakıtın yüzde 5'ine karşılık geliyor. Soğuk Savaş'ın sonunda imzalanan anlaşmalarla binlerce nükleer başlık hurdaya çıkarıldı. Bu başlıkların enerji zengini çekirdekleri sivil amaçlı reaktör yakıtlarında kullanılmak üzere dönüştürüldü. ABD'de bu anlaşmalar Rusya'nın nükleer cephaneliğini korumak ve nükleer silahların yayılmasını önleme düzenlemeleri olarak sunuldu. Hükümetin nükleer malzemelerin güvende olduğunu söylediği Rusya'da ise anlaşmalar ABD'nin silahsızlanma sürecini tersine çevirmesinin zorlaştırıldığı biçiminde sunuldu.
Kullanım dışı bırakılmış Rus nükleer başlıklarının yakıt çekirdeklerinin seyreltilmesini öngören program 2013'te, tam da sektörün bunu sera gazı salınımına yol açan kömür yakan enerji santrallerine alternatif diye pazarlamaya çalıştığı sırada sona erecek. Elektrik üreticileri için bunun yerini alacak bir çözüm bulmak kaygı verici bir meseleye dönüştü, çünkü nükleer santraller yakıtı üç ila beş yıl önceden satın alıyor.
ABD ve Rusya, 5 Aralık'ta sona erecek olan Stratejik Silahları Azaltma Anlaşması'nı yenilediği takdirde hurdaya çıkarılacak çok sayıda nükleer başlık yeni bir potansiyel enerji kaynağı olacak. Bu tür silahsızlanma görüşmeleri faal nükleer başlıklarla gönderme araçlarının sayısı etrafında dönüyor. Anlaşmada başlıkların çekirdeklerinin yok edilmesine dair talep yok. Bu, sektör için, geçmişte olduğu gibi şimdi de hurdaya çıkarılan savaş başlıklarının sayısıyla silahlarda da kullanılan zenginleştirilmiş uranyum ya da plütonyumun miktarı arasında doğrudan bir ilişki olmayacağı anlamına geliyor.
Bu yaz, Obama ve Rusya Devlet Başkanı Dmitri A. Medvedev gönderme araçları sayısını 500 ila bin100, nükleer savaş başlıklarını da bin 500'e kadar indirecek bir sınır konusunda anlaşmışlardı.
ABD'nin şimdi iki bin 200, Rusya'nın da iki bin 800 adet nükleer başlığı bulunuyor. Medvedev, Rusya'nın, plütonyumu elden çıkarmakla yükümlü kılan 2000 yılına ait bir anlaşmaya olan bağlılığını tekrarladı. Her iki ülke de plütonyumu reaktör yakıtına çevirmeyi planlıyor. Piyasanın soğuk savaş sonrası hurdaya ayrılmış nükleer bombalarından üretilen yakıtla dolması Pacific Gas & Electric veya Constellation Energy gibi nükleer santral işleten Amerikan elektrik üreticilerini ve tüketicileri düşük fiyatlar yüzünden oldukça memnun etti. Fransız Areva, Amerikan the United States Enrichment Corporation and Nuclear Fuel Services, Rus Rosatom şirketi gibi nükleer sektörün devleri nükleer bomba materyallerinin geri dönüşümüyle çok ilgililer ve bu alandaki faaliyetlerini sürdürmek için yeni kaynaklara ihtiyaçları olacak.
