ABD’nin, NATO ‘liderliğini’ Avrupa’ya devredeceği söylentileriyle NATO insansız hava aracı üretmeye karar verdi. Türkiye ise projeye mali katkıda bulunmayacak.

Askeri istihbaratın olmazsa olmazları arasına giren insansız hava araçları (İHA) konusunda neredeyse tamamen ABD’ye bağımlı olan NATO, yıllar süren tartışmaların ardından AGS adı verilen  yer izleme projesini hayata geçirme konusunda anlaştı. Libya operasyonunda İHA sıkıntısını yoğun şekilde hisseden NATO, savunma bakanlarının Brüksel’de vardığı anlaşma çerçevesinde yüksek irtifada ve her şartta uzun süreli gözleme yeteneği sağlayacak olan AGS’i 2015’te devreye sokacak. 2017’de tam operasyonel hale gelmesi öngörülen AGS’in ana unsurlarını oluşturacak olan İHA alımına Türkiye mali katkıda bulunmama kararı aldı.

Komuta merkezi İtalya’nın Sicilya Adası’nda bulunan Sigonella Hava Üssü’ne konuşlandırılacak olan AGS için ilk aşamada 5 adet Global Hawk RQ-4B alınacak. İHA alımı için Bulgaristan, Çek Cumhuriyeti, Estonya, Almanya, İtalya, Letonya, Litvanya, Lüksemburg, Norveç, Romanya, Slovakya, Slovenya ve ABD mali katkı yapma taahhüdü altına girdi.

1.3 milyar dolar
NATO proje için 1.3 milyar dolar harcamayı gözden çıkarırken 20 yıllık operasyonel destek paketiyle maliyetin 3.5 milyar dolar düzeyine yükselmesi öngörülüyor. ABD’den alım yapma aşamasında olmasının yanı sıra kendi üretimi olan İHA’ları da devreye sokmaya hazırlanan Türkiye, NATO araçları için mali taahhüt altına girmese de AGS’in işleyişiyle ilgili maliyetin karşılanmasına diğer 27 üye ülkeyle birlikte katkıda bulunacak. Mali katkı yapmayacak olan Fransa ve İngiltere de 2017’den itibaren kendi envanterlerinde olan İHA’larla AGS’e katkı yapacak.

NATO Savunma Bakanları Toplantısı sonrasında bir açıklama yapan Genel Sekreter Anders Fogh Rasmussen, alınacak olan İHA’ların NATO tarafından 28 üye için kullanılacağının altını çizerek, “Bu araçlar komutanlarımızın yerde ne olup bittiğini görmelerini sağlayacak. Libya operasyonu bu tür bir yeteneğe sahip olmamızın ne kadar önemli olduğunu gösterdi” dedi. NATO’nun operasyonel gücüne önemli bir katkı yapacak olan İHA’lar 60 bin fite kadar çıkıp 24 saatten fazla uçuş yapabiliyor.

Afganistan’a destek çağrısı
Afganistan’dan 2014’te tamamen çekilmeyi planlayan NATO, bu aşamadan sonra güvenliği sağlamanın maliyetini Afgan hükümetinin karşılayamayacak olmasından endişe duyuyor. NATO Genel Sekreteri Anders Fogh Rasmussen, istikrarlı ve güvenli bir Afganistan’ın herkesin çıkarına olduğunu belirterek, başta bölge ülkeleri olmak üzere tüm uluslararası topluma mali destek çağrısı yaptı. Afganistan’da güvenliği sağlamanın yıllık maliyeti 6 milyar dolar olarak hesaplanıyor.